Hoog boven Valdidentro, op ongeveer 1930 meter, staan twee stenen torens naast elkaar op de rand van een rotsplateau: de Torri di Fraele. Eeuwenlang bewaakten ze de oude handelsroute over de Fraele-pas, een van de weinige doorgangen tussen de Valtellina en het noorden. Tegenwoordig zijn de torens vooral het fotogenieke eindpunt van een spectaculaire haarspeldenweg en het startpunt van wandelingen naar de Laghi di Cancano.
De rit erheen is minstens zo memorabel als de torens zelf. Vanuit het dal klim je via een lange reeks krappe haarspeldbochten tegen een steile rotswand omhoog, met bij elke bocht een weidser uitzicht over Valdidentro en de bergen rond Bormio.
Hoe kom je er vanuit Bormio?
Vanuit Bormio rijd je in ongeveer 25 tot 30 minuten naar de Torri di Fraele: eerst zo'n 6 kilometer richting Valdidentro tot Premadio en Isolaccia, daarna de bewegwijzerde bergweg met haarspeldbochten omhoog. De weg is geasfalteerd maar smal, dus rustig rijden en rekening houden met tegenliggers en veel racefietsers is het devies. Boven zijn parkeerplaatsen bij de torens en iets verderop richting de stuwmeren. In de zomer rijdt er in het hoogseizoen ook een bus vanuit het dal, handig als je de drukke weg wilt mijden. In de winter is de weg afhankelijk van sneeuwval beperkt of niet berijdbaar; check dat vooraf lokaal.
Wat is er te zien bij de torens?
Bij de torens zie je de twee middeleeuwse wachttorens zelf, het diepe dal van Valdidentro onder je en om de hoek de stuwmeren van Cancano. De torens stammen uit de dertiende en veertiende eeuw en maakten deel uit van een verdedigings- en seinlinie die de route naar de Fraele-pas controleerde: met vuursignalen werd gevaar doorgegeven richting Bormio. Je kunt er vrij omheen lopen en het uitzichtpunt aan de rand van het plateau is een klassieke fotoplek. Reken op wind en duidelijk frissere temperaturen dan in het dal, ook in de zomer.
Welke wandelingen starten er?
De Torri di Fraele zijn het populairste startpunt voor wandelingen en fietstochten rond de Laghi di Cancano. Een paar opties:
- Vlakke wandeling of gravelrit langs de stuwmeren van Cancano, met mooie picknickplekken aan het water.
- De Val Alpisella in, richting de bron van de rivier de Adda, een rustige halve dagtocht.
- Het historische Decauville-pad, een vrijwel vlak voormalig smalspoortracé met tunnels en uitzicht op het dal.
Boven zijn een paar eenvoudige rifugio's voor koffie en polenta, maar neem zelf water mee.
Wanneer ga je en waar let je op?
De beste periode is juni tot en met oktober, als de weg sneeuwvrij is en de rifugio's open zijn. In juli en augustus kan het rond de torens en op de weg druk zijn, vooral in het weekend; kom dan voor tien uur. Het gebied ligt op bijna 2000 meter, dus neem ook op zomerdagen een extra laag mee en houd de buien in de gaten.